Linux Dersleri 37. Kullanıcıları izlemek

  • who

Hangi kullanıcıların sisteme ne zaman login olduğunu, login olanların terminal idsini verir. who komutunu sistemde çok fazla yoğunluk olduğu zaman kaç kişinin sisteme giriş yaptığını görmek için kullanırız.

  • last

En son sisteme giriş (login) yapan kullanıcıları saatleriyle görmemizi sağlar.

  • w

w komutu who’ya benzer whodan biraz daha fazla bilgi verir.

  • finger

Genelde saf linux dağıtımında gelmez, kurmanız gerekir, (pinky alternatif olarak kullanılabilir) Aşağıdaki şekilde kurabilirsiniz.

yum install finger -y (redhat,centos dağıtımlarında)

sudo apt-get install -y finger (debian tabanlı dağıtımlarda)

sudo dnf install finger (Fedora)

  • finger kullanıcıadı

Yukarıdaki örnek kullanıcının home klasörünü, bashını, emailini, dahil olduğu planı, ne zaman sisteme giriş yaptığı gibi bilgileri verir

  • finger -s kullanıcıadı

Yukarıdaki örnek kullanıcının sadece idle durumunu ve ne zaman giriş (login) yaptığı bilgisini verir.

  • finger -p manav

-p parametresini kullanırsak mail,pgp key ve plan gözükmez

  • id

Eğer kullanıcı adı girilmeden kullanılırsa sizin hakkınızda bilgi verir. Bu bilgiler arasında kullanıcı idiniz ve ait olduğunuz gruplar yer alır. Kullanıcı adı belirtirseniz o kullanıcı hakkında bu bilgileri verir.

İşletim sistemleri, Linux kategorisine gönderildi | , , , , , ile etiketlendi | Yorum yapın

Linux Dersleri 36. Kullanıcı değiştirme ve sudo yetkisi

Linuxda kullanıcı değiştirmek için su komutu kullanılır, kullanım şekli aşağıdaki gibidir;

su kullanıcıadı

veya

su – kullanıcıadı

Not: su komutuyla birlikte kısa çizgi kullanmazsak içinde bulunduğumuz klasör, enviromental variables denilen kullanıcı ayarları ve shellimiz değişmez.

Not : root kullanıcısında geçmek için kullanıcıadı yazmamıza gerek yoktur.

Not : kullanıcı accountundan çıkmak için exit komutunu kullanırız.

Root yetkiniz olmadığı ve root yetkisi gerektiği durumlarda aşağıdaki gibi sudo komutunu kullanırız;

sudo komut

Not : Bir kullanıcının sudo yetkisini /etc/sudoers dosyasında belirlenir bu dosyayı sudo visudo komutuyla editleyebiliriz.

sudoers yetkisini kullanıcıyı sudo grubuna ekleyerek de aşağıdaki şekilde verebiliriz.

usermod -aG sudo kullanıcıadı

Not : Bu grup bazen wheel de olabilir sudoers dosyanızda sudoers’in hangi grup olduğuna bakarsanız şuna benzer bir satır görmeniz gerekir;

%sudo ALL=(ALL:ALL) ALL

İşletim sistemleri, Linux kategorisine gönderildi | , , , , , ile etiketlendi | Yorum yapın

Linux Dersleri 34. Kullanıcı yönetimi

Linuxda kullanıcı yönetimi için kullanılan komutlardan bazıları şunlardır.

  • useradd
  • groupadd
  • userdel
  • groupdel
  • usermod

Bu vb komutlar linuxda 3 farklı dosyada saklanır. Bunlar sırasıyla

  • /etc/passwd
  • /etc/group
  • /etc/shadow
  • /etc/gshadow

dur.

useradd komutunun basit kullanım şekli şöyledir

Ör : useradd kullaniciadi

Bazı linux dağıtımlarında yukarıdaki şekilde useradd komutu kullanıldığında default bir home klasörü yaratmayabilir bu yüzden useradd komutunu aşağıdaki şekilde -m opsiyonuyla kullanmak gerekebilir.

Ör : useradd -m kullaniciadi

useradd komutu ile tam olarak bir kullanıcı yaratmak için komutu şu şekilde kullanırız

Ör : useradd -g grupadi -s /bin/bash -c “kullanıcı tanımı” -m -d /home/kullaniciadi kullaniciadi

Bazı linux dağıtımlarında -g opsiyonu kullandığınızda grup önceden yaratılmamışsa hata verecektir. Bu tür bir durumda aşağıdaki şekilde -g opsiyonunu kullanmadan kullanici adiyla aynı adla bir grup yaratılmasını sağlayabiliriz.

Ör : useradd -s /bin/bash -c “kullanıcı tanımı” -m -d /home/kullaniciadi kullaniciadi

Kullanıcı silmek için userdel komutunu kullanırız, kullanımı aşağıdaki şekildedir;

Ör : userdel -r kullanıcıadı

Kullanıcı silerken -r opsiyonunu kullanmazsak kullanıcı ile yaratılan klasörleri silmez. Buna dikkat etmek gerekir.

Grup yaratmak için groupadd komutunu kullanırız, basit kullanımı aşağıdaki şekildedir;

Ör : groupadd grupadı

Grup silmek içinse grupdel komutunu kullanırız, basit kullanımı aşağıdaki şekildedir;

Ör : groupdel grupadı

usermod komutu kullanıcı üzerinde çeşitli değişiklikler yapmamızı sağlar, örneğin kullanıcıyı başka bir gruba daha eklemek için (örneğin yenibirgrup) usermod komutunu aşağıdaki şekilde kullanabiliriz.

Ör : usermod -G yenibirgrup kullanaciadi

Not: -G opsiyonu kullanıcının esas grubunu değiştirmez sadece diğer gruplara ekler kullanıcının grubunu değiştirmek için chgrp komutunu aşağıdaki şekilde kullanırız;

Ör : chgrp -R yenigrupadı kullaniciadı

Kullanıcı yarattıktan aşağıdaki gibi passwd komutuyla kullanıcımızın şifresini oluşturabiliriz. passwd komutunu kullanınca sizden 2 defa aynı şifreyi girmenizi isteyecek, şifreyi girdikten sonra şifreniz oluşturulacaktır.

Ör : passwd kullaniciadi

İşletim sistemleri, Linux kategorisine gönderildi | , , , , , , , ile etiketlendi | Yorum yapın

Linux Dersleri 33. sed komutu

Sed komutu bir dosyadaki yazılar üzerinde çeşitli değişiklikler yapmamızı sağlar bunlardan bazıları;

  • sed komutuyla bir dosyadaki bir kelimeyi değiştirebilirsiniz
  • Bir kelimenin bulunduğu satırları silebilirsiniz.
  • Boş satırları silebilirsiniz
  • İlk satırı veya istediğiniz adette satırı silebilirsiniz.
  • Tabları spacelerle değiştirebilirsiniz.
  • Bir dosyadan istediğiniz satırları gösterebilirsiniz.
  • vi editör içinde değişiklik yapabilirsiniz.

Genel kullanımı şu şekildedir;

Ör : sed ‘s/değiştirilecekkelime/yenikelime/’ dosyaadi

Yukarıdaki örnekte kullanılan sed komutu sadece bir kelimeyi değiştirirken g parametresini aşağıdaki gibi uygularsak bütün dosyada değişiklik yapar. Burdaki s harfi ingilizce subsitute yani değiştirme kelimesinin ilk harfidir.

Ör : sed ‘s/değiştirilecekkelime/yenikelime/g’ dosyaadi

Yukardaki örnek değişiklik yapmakla beraber bunu dosyamıza yazmaz sadece çıktıda görünür. Eğer dosyaya yazmak istersek aşağıdaki gibi -i parametresini kullanmamız gerekir.

Ör : sed -i ‘s/değiştirilecekkelime/yenikelime/g’ dosyaadi

Eğer ikinci aralığı aşağıdaki gibi boş bırakırsanız dosyanızdan bütün o kelimeleri çıkaracaktır.

Ör : sed -i ‘s/değiştirilecekkelime//g’ dosyaadi

Eğer bir kelimenin geçtiği tüm satırları silmek istersek “d” parametresini aşağıdaki şekilde kullanırız.

Ör : sed -i ‘s/silineceksatırlardakikelime/d’ dosyaadi

Boş satırları kaldırmak istiyorsak sed komutunu aşağıdaki şekilde kullanırız.

Ör : sed -i ‘s/^$/d’ dosyaadi

Sadece ilk satırı kaldırmak istersek sed komutunu şu şekilde kullanırız.

Ör : sed -i ‘1d’ dosyaadi

ilk 2 satırı kaldırmak istersek sed komutunu şu şekilde kullanırız.

Ör : sed -i ‘1,2d’ dosyaadi

Kelimelerdeki tabları kaldırmak için sed komutunu şu şekilde kullanırız.

Ör : sed -i ‘s/\t/ /d’ dosyaadi

10 ile 20. satır arasını almak istersek sed komutunu aşağıdaki şekilde kullanabiliriz.

Ör : sed -n 10,20p dosyaadi

10 ve 20. satırlar arasında kalanlar haricindeki almak istersek aşağıdaki gibi sed komutunu veririz.

Ör : sed 10,20f dosyaadi

Her satırdan sonra boş bir satır bırakmak istersek sed komutunu şu şekilde kullanmamız gerekir.

Ör : sed G dosyaadi

Eğer bir satırdaki hariç istediğimiz bir kelimeyi değiştirmek istersek sed komutunu aşağıdaki gibi kullanırız. (örneğin 7. satırdaki)

Ör : sed ‘!7s/eskikelime/yenikelime/g’ dosyaadi

vi içindeyken sed kullanmak istersek aşağıdaki şekilde kullanabiliriz

:%s/eskikelime/yenikelime/

İşletim sistemleri, Linux kategorisine gönderildi | , ile etiketlendi | Yorum yapın

Linux Dersleri 32. Text editörleri vi ve vim’in farkları

Vi ile vim özellik olarak birbirine çok benzerler genel farklarını sıralayacak olursak;

  • vim vi’ın geliştirilmiş bir versiyonudur ve bu geliştirmelerden dolayı vim bazen vi’dan kullanım açısından daha basit görülebilir.
  • vi ilk linuxla birlikte ortaya çıkmışken vim sonradan ortaya çıkmıştır bu yüzden bazı eski linux sürümlerinde bulunmayabilir.
  • vim’in yardım sistemi ve özelleştirme araçları vi’a göre daha kapsamlıdır.
  • vimde kod tamamlama vardır.
  • vimde yazım kontrolü vardır.
  • vimde karşılaştırma vardır
  • vimde birleştirme işlemleri yapabilirsiniz.
  • vim unicodedur.
  • vimde reqular expressionlar vardır.
  • vimde scripting language vardır.
  • vimde pluginler vardır.
  • vimde görsellik vardır.
  • wimde vimdiff vardır.
  • vimde syntax renklendirme vardır.

Yararlı siteler:

İşletim sistemleri, Linux kategorisine gönderildi | , , , , ile etiketlendi | Yorum yapın

Linux Dersleri 31. Text editörleri (vi)

Esc : bulunduğunuz moddan çıkmaya yarar

dd : satır silmek için kullanılır

i : insert moda geçmek için

x : insert modda karakter silmek için kullanılır

u : yaptığınız işlemi geri almak için kullanılır.

shift+z+z : dosyayı kaydedip çıkmak için kullanılır. Kullanmadan önce editör moddan esc yapıp çıkmanız gereklidir

fg : yarım kalmış dosyaya geri dönmek için kullanılır.

:q! : kaydetmeden çıkmak için kullanılır.

:wq! : kaydedip çıkmak için kullanılır.

/ : Arama moduna geçer aşağıya doğru yazdığınız kelimeyi arar. n tuşuyla bir sonraki bulunan kelimeye N tuşuyla bir önceki bulunan kelimeye gidebilirsiniz.

? : Arama moduna geçer / ‘ dan farklı olarak yukarıya doğru yazdığınız kelimeyi arar. n tuşuyla bir sonraki bulunan kelimeye N tuşuyla bir önceki bulunan kelimeye gidebilirsiniz.

İşletim sistemleri, Linux kategorisine gönderildi | , , ile etiketlendi | Yorum yapın

Linux Dersleri 30. Dosya birleştirme bölme işlemleri

Ör : cat dosya1 dosya2 dosya3 > dosya4

dosya1,2,3’ü okuyup dosya4 ‘e yazar.

Ör : split -l 5 dosyaadi.txt altdosya

dosyaadi.txt dosyasini 5 satırda bir bölerek altdosya adıyla baslayan dosyalara kaydeder. Bu dosyaların adları altdosyaaa, altdosyaab, altdosyaac şeklinde oluşur.

İşletim sistemleri, Linux kategorisine gönderildi | , , , ile etiketlendi | Yorum yapın

Linux Dersleri 29. Truncate komutuyla dosya boyutu değiştirme işlemleri

truncate komutu ele aldığımız dosyanın boyutunu byte cinsinden istediğimiz kadar kısaltmamıza yarar. Örneğin bir log dosyasının boyutunu belirli bir boyutu geçmeyecek şekilde tutmak istersek veya bir dosyanın içini dosyayı silmeden boşaltmak istersek yararlı bir komuttur. Kullanım şekli aşağıdaki gibidir.

truncate -s dosyaykırpmakistediğimizbyteboyutu dosyaadi

Ör: truncate -s 1024 /var/log/syslog

Yukarıdaki örnek syslog dosyamızın boyutunu 1024 byte yani 1 kb’a getirecektir.

Not: truncate komutuyla dosyanın boyutu da arttırılabilir. truncate komutu vi harici genelde göremeyeceğiniz ^@ karakterlerini ekleyerek dosyayı büyütür.

İşletim sistemleri, Linux kategorisine gönderildi | , ile etiketlendi | Yorum yapın

Linux Dersleri 28. Dosya sıkıştırma komutları ( tar, gzip, gunzip)

tar komutu dosyaları bir başka dosya içinde toplu hale getirmemize yarar sıkıştırma miktarı azdır. Kullanımı aşağıdaki şekildedir.

tar cvf dosyaadi.tar /klasoradı/dosyayadi

tar cvfz dosyaadi.tar.gz /klasoradı/dosyayadi

tar xvf dosyaadi.tar

Tar ile kullanılan opsiyonlar şu şekildedir;

c : arşiv yaratmamızı söyler.

v : sıkıştırma durumunu gösterir.

f : dosyaadi belirteceğimizi gösterir

u : arşiv dosyasına yeni dosyalar eklemek için kullanılır.

A : birden fazla arşivi tek bir arşiv dosyasında birleştirir.

x : arşivden çıkartmak için kullanılır

t : tar arşivinde bulunan dosyaları gösterir

z : arşive gunzip sıkıştırılması uygulanır

j : bzip2 sıkıştırması uygulanır dosya uzantısı tar.bz2 olur

W : sıkıştırma sonrası dosya bütünlüğünü kontrol eder

r : arşivi yeniden yaratmadan içine dosya veya klasör ekler.

gzip komutu sıkıştırma için kullanılır kullanılımı aşağıdaki şekildedir.

gzip dosyaadi

gzip dosyasını açmak için gzip -d komutunu aşağıdaki şekilde kullanabiliriz.

gzip -d dosyaadi

gunzip komutu gzip ile sıkıştırdığımız dosyaları açmak için kullanılır, kullanımı aşağıdaki şekildedir.

gunzip dosyaadi

İşletim sistemleri, Linux kategorisine gönderildi | , , , , ile etiketlendi | Yorum yapın
Page 4 of 9
1 2 3 4 5 6 9